Çocukluk travmaları, bireyin erken yaşlarda maruz kaldığı ihmal, istismar, ayrılık, şiddet, reddedilme veya duygusal yoksunluk gibi olayların zihinsel ve duygusal sistemde bıraktığı izlerdir. Bu izler, yetişkinlikte ilişki kurma biçiminden benlik algısına, güven duygusundan sınır koyma yetisine kadar pek çok alanı etkiler.
Bu rehberde, çocukluk travmalarının nasıl tanınacağını, etkilerinin nasıl dönüştürüleceğini ve bireyin kendini yeniden inşa edebilmesi için hangi adımları atması gerektiğini detaylı olarak bulacaksın.
Arda, 34 yaşında bir reklamcı. Çocukluğunda babası sık sık yoktu, annesi ise duygusal olarak mesafeliydi. Başarıları görülmedi, ihtiyaçları bastırıldı. Yetişkinlikte sürekli onay arıyor, eleştiriye karşı aşırı hassasiyet gösteriyor, ilişkilerinde terk edilme korkusu yaşıyordu.
Terapide, bu davranışlarının temelinin çocuklukta oluşan “değersizlik” ve “görülmeme” şemalarına dayandığı fark edildi. Seanslarda içsel çocukla bağlantı kurma, geçmişe dönerek duygusal boşlukları fark etme ve yeniden yapılandırma çalışmaları yapıldı. Arda, zamanla kendi değerini dış faktörlere bağlı olmadan hissetmeyi öğrendi.
1. Geçmişi inkâr etme: “O zamanlar çocuktum, önemsememeliyim” demek değil; yaşananı tanımak iyileşmenin ilk adımıdır.
2. Şemaları tanı: Değersizlik, kusurluluk, terk edilme gibi duygular çocuklukta gelişen kalıpların işaretidir.
3. İçsel çocukla bağ kur: Duygusal olarak yaralanmış çocuğu gözünde canlandır ve onunla konuş.
4. Travmatik olayları yaz: Hafızanda iz bırakan 3 önemli çocukluk anını yaz. Bunların sana ne hissettirdiğini değerlendir.
5. Şefkatli iç ses geliştir: O zamanki çocuk versiyonuna nasıl davranmak isterdin? Bugünkü halinle bu sesi geliştir.
6. Sınır koymayı öğren: Travmatik geçmiş, bireyin sınırlarını silebilir. Hayır deme hakkını güçlendir.
7. Güçlü yanlarını hatırla: Travma yaşadığın halde hayatta kalma becerilerin var. Bunları yaz ve sahip çık.
- İçsel Çocuğa Mektup: Küçük yaşlardaki haline bir mektup yaz. Onu anladığını ve yanında olduğunu ifade et.
- Duygusal Harita: En sık hissettiğin duyguları ve bu duyguların geçmiş bağlantılarını yaz.
- Kırılma Anı Günlüğü: Hayatında seni etkileyen kırılma noktalarını ve bunların bugünkü yansımalarını not al.
- Ayna Diyaloğu: Gözlerine bakarak “Sen değerlisin, geçmiş seni tanımlamaz” cümlesini tekrarla.
- Yetişkin-Çocuk Rolü: Karar anlarında “Bu kararı kim veriyor, içsel çocuk mu yetişkin ben mi?” sorusunu sor.
Çocukluk travmalarıyla çalışan terapistler genellikle “içsel çocuk çalışmaları”, “şema terapi” ve “duygusal yeniden yapılandırma” tekniklerini uygular. Arda’nın sürecinde en etkili yöntemlerden biri “duygusal yeniden ebeveynlik” oldu.
Danışan, kendi ebeveyninden alamadığı duygusal ihtiyaçları şimdi yetişkin halinden sağlayarak içsel denge kurdu. Ayrıca EMDR yöntemiyle çocukluk anılarının sinir sistemi üzerindeki etkisi azaltıldı. Bu süreçte danışan, çocukluk acılarını taşıyan değil, onları dönüştüren biri haline geldi.
- “Beni Ben Yaptı” – Dr. Gabor Maté
- Travma seni tanımlamaz, seninle konuşur. Onu bastırma, dinle.
- İçsel çocuğunu yargılama. O, sadece sevgisizliğe adapte olmaya çalıştı.
- Bugün verdiğin her tepki, geçmişteki bir ihtiyacın yankısı olabilir.
- Her gün kendine şunu hatırlat: “O zaman yalnızdım, ama şimdi yanımdayım.”
500
